Class X Unit V

1. মূলপাঠঃ            জিকিৰ

                                     আজান ফকিৰ

ঘোষাঃ   ৰহমৰ গিৰিহঁত তুমি আল্লা চাহাব ঐ ।

          যদি কৰা দৰিয়াৰ পাৰ  ।।

চিন্তো হেৰা মোৰ মন আল্লাৰ নামত।

ভজো হেৰা মোৰ মন গুৰুৰে পাৱত।।

পানী মৰে পিয়াহত অগ্নি মৰে জাৰত।

খোদা ৰছুল লুকাই আছে মোমিনৰ আঁৰত ।।

খোদা ৰছুল লুকাই আছে নকৰা বিচাৰ।

মক্কাৰ দুৱাৰত বান্দা মাৰিলা সঞ্চাৰ ।।

মক্কাৰ দুৱাৰত চাহাব জীৱই মাৰে তালি।

যেনে শালে শ’লৰ লগত দৰিকাৰ টপালি ।।

মক্কাৰ দুৱাৰত চাহাব তিৰবেণীৰ ঘাট।

বেহাব নোৱাৰে তাত মায়াই ভেটে বাট।।

আচমানৰ কুটুব তৰা আদমৰ জাত ৷

সজাত মইনা আছে ঘনে লগায় মাত।।

সজাৰ মইনাটিৰ অনেক যুগুতি।

দেও মাৰি পাৰ হ’লে এৰিলে পীৰিতি ।।

দেও মাৰি পাৰ হৈ জীৱই আছে চাই।

চোৱা চোৱা জীৱসকল ভেলৰে বিলাই।।

2. শব্দ – অৰ্থ

আচমান – আকাশ

আদম – আদি মানৱ, আল্লাৰ সৃষ্ট প্রথম মানুহ

কুটুব – ধ্ৰুৱ নক্ষত্র

তিৰবেণী – ত্রিবেণী। গংগা, যমুনা আৰু সৰস্বতীৰ সংগম স্থল

দৰিয়া  – সাগৰ; নদী

বেহাব – বেপাৰ কৰিব

মোমিন – বিশ্বাসী, মুছলমান

ৰচুল – দেৱদূত, ঈশ্বৰ প্ৰেৰিত পুৰুষ, আল্লাৰ দূত

ৰহম – দয়া

বান্দা – ভৃত্য

সঞ্চাৰ –  তলা; সঁচাৰ

3. Part -1: অতি চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন ( 1 mark )

১) জিকিৰৰ ৰচক কোন?

উত্তৰ: আজান ফকীৰ।

২) আজান ফকীৰৰ প্ৰকৃত নাম কি আছিল?

উত্তৰ: হজৰত শ্বাহ মিলন।

৩) আজান ফকীৰ কোন ৰজাৰ দিনত অসমলৈ অহা বুলি অনুমান কৰা হয় ?

উত্তৰ : আহোম  ৰজা  গদাধৰ সিংহৰ দিনত ।

৪) আজান ফকীৰ কেতিয়া অসমলৈ অহা বুলি অনুমান কৰা হয় ?

উত্তৰ : খ্ৰীষ্টীয় সপ্তদশ শতিকাত

৫) আজান ফকিৰৰ মৃত্যু ক’ত হৈছিল?

উওৰ : দিখৌমুখৰ সৰাগুৰি চাপৰিত মৃত্যু হৈছিল।

৬) জিকিৰ শব্দৰ অৰ্থ কি?

উত্তৰ: জিকিৰ শব্দৰ অৰ্থ হৈছে ঘনে ঘনে উচ্চাৰণ কৰা।

৭) মোমিনৰ অৰ্থ কি?

উত্তৰ: মোমিনৰ অৰ্থ হৈছে বিশ্বাসী মুছলমান।

৮) জিকিৰ বোৰক কিহৰ লগত তুলনা কৰিব পাৰি?

উত্তৰ : জিকিৰ বোৰক বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ ভক্তিমূলক প্ৰাৰ্থনা বা স্তুতিগীতৰ লগত  তুলনা কৰিব পাৰি।

৯) জিকিৰ গীত কোন ধৰ্মৰ ভক্তিমূলক গীত ?

উত্তৰ: জিকিৰ গীত ইছলাম ধৰ্মৰ ভক্তিমূলক গীত।

১০) জিকিৰবোৰ কি গীত?

উত্তৰ: জিকিৰবোৰ ইছলাম ধৰ্মৰ ভক্তিমূলক গীত।

১১) জিকিৰবোৰ কি ভাষাত ৰচিত ?

উত্তৰ: জিকিৰবোৰ অসমীয়া ভাষাত ৰচিত।

১২) মক্কা কি ?

উত্তৰ : মক্কা হৈছে মুছলমান সকলৰ পৱিত্ৰ স্হান।

১৩) জিকিৰ কি ?

উত্তৰ : জিকিৰবোৰ হৈছে সাৱলীল অসমীয়া ভাষাত ৰচিত ইছলাম ধৰ্মৰ তত্ত্ব, আদৰ্শ আৰু আচাৰ নীতিৰ মৌলিক ভাব-চিন্তা প্ৰকাশক ভক্তিমূলক গীত।

১৪) ৰহম শব্দৰ  অৰ্থ কি?

উত্তৰঃ ৰহম শব্দৰ অৰ্থ হৈছে দয়া।

১৫) ৰছুল শব্দৰ  অৰ্থ কি?

উত্তৰঃ ৰছুল শব্দৰ অৰ্থ হৈছে দেৱদূত বা আল্লাৰ দূত।

১৬) কুটুব শব্দৰ  অৰ্থ কি?

উত্তৰঃ কুটুব শব্দৰ অৰ্থ হৈছে ধ্ৰুৱ নক্ষত্ৰ।

১৭) বান্দা  শব্দৰ  অৰ্থ কি?

উত্তৰঃ বান্দা শব্দৰ অৰ্থ হৈছে ভৃত্য।

১৮) মক্কাৰ দুৱাৰত কি ঘাটৰ কথা কোৱা হৈছে ?

উত্তৰঃ ত্ৰিবেণী(তিৰ্ বেণীৰ) ঘাটৰ কথা কোৱা হৈছে।

১৯) তিৰবেণীৰ ঘাটত বেহাবলৈ যাওঁতে কিহে বাট ভেটা দিয়ে?

উত্তৰঃ তিৰবেণীৰ ঘাটত বেহাবলৈ যাওঁতে মায়াই বাট ভেটা দিয়ে ।    

২০) জিকিৰত উল্লেখ থকা আদম  কোন?

উত্তৰ: জিকিৰত উল্লেখ থকা আদম  হৈছে আদি মানৱ, আল্লাৰ সৃষ্ট প্ৰথম মানৱ।

২১) জিকিৰ শব্দটো কৰ পৰা অহা?

উত্তৰ: জিকিৰ শব্দটো আৰবী জিক্ ৰ  শব্দৰ অসমীয়া ৰূপ ।

২২) আজান ফকীৰে দিখৌমুখৰ সৰাগুৰি চাপৰিত কিমানজন ভকতৰ সৈতে ধৰ্ম চৰ্চা আৰম্ভ কৰিছিল ?

উত্তৰ : ছকুৰি ভকতৰ সৈতে

4. Part -2: চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন( 2 mark )

১) ৰহমৰ গিৰিহঁত তুমি আল্লা চাহাব ঐ ।

          যদি কৰা দৰিয়াৰ পাৰ  ।।

   ইয়াত ৰহমৰ গিৰিহঁত বুলি কবিয়ে কাক কৈছে আৰু কি অনুৰোধ কৰিছে ?

উত্তৰঃ  ৰহমৰ গিৰিহঁত বুলি কবিয়ে আল্লাক কৈছে। ৰহমৰ গিৰিহঁত মানে হৈছে দয়াৰ আঁকৰ বা দয়াৰ গৰাকী।

  সংসাৰ  এখন মায়াৰ সাগৰ। আল্লাৰ দয়া হ’লেহে জীৱই সংসাৰৰ মায়াবন্ধনৰ পৰা মুক্তি লাভ কৰিব পাৰে । সেয়ে কবিয়ে আল্লাক দয়া কৰি সংসাৰ সাগৰ পাৰ কৰাই দিবলৈ অনুৰোধ কৰিছে ।

২) ‘মক্কাৰ দুৱাৰত চাহাব জীৱই মাৰে তালি।

     যেনে শালে শ’লৰ লগত দৰিকাৰ টপালি।।’

     — উল্লিখিত কবিতাফাঁকিৰ অন্তৰ্নিহিত ভাৱটি বিশ্লেষণ কৰা।

উত্তৰঃ মক্কা হ’ল এক পৱিত্ৰ তীৰ্থস্থান। আল্লাৰ কৃপা বিচাৰি বহুতেই মক্কালৈ যায়। কিন্তু ইয়াৰ মাজেৰে জীৱই আল্লাৰ কোনো সন্ধান নাপায়। কিয়নো জীৱকালত যিসকলে এবাৰো আল্লাই নিৰ্দেশ কৰা পথত খোজ দি সৎ জীৱন যাপন কৰা নাই তেওঁলোকে মক্কালৈ গলেও আল্লাৰ কৃপা নাপায়।  আল্লাই নিৰ্দেশ কৰা পথেৰে খোজ কাঢ়ি সৎ জীৱন যাপন কৰা বিশ্বাসী মুছলমানজনৰ অন্তৰতহে আল্লা লুকাই থাকে। তেওঁলোকেহে মক্কালৈ গলে আল্লাৰ কৃপা পায়। মক্কাৰ দুৱাৰত বিশ্বাসী মুছলমানৰ লগত আল্লাক অন্তৰত ধাৰণ নকৰা মুছলমানৰ অৱস্থিতি  শাল শ’লৰ লগত দৰিকাৰ টপালি যেন হয়।

৩)    পানী মৰে পিয়াহত, অগ্নি মৰে জাৰত।

       খোদা ৰছুল লুকাই আছে, মোমিনৰ আঁৰত।।

          –— উল্লিখিত কবিতাফাকিৰ অন্তৰ্নিহিত ভাৱটি বিশ্লেষণ কৰা।

উত্তৰঃ জীৱৰ অন্তৰতে আল্লা লুকাই থাকে । নিজৰ আত্মাত বাস কৰা  আল্লাৰ অৱস্থিতি উপলব্ধি কৰি সৎকর্ম আৰু সৎ জীৱন-যাপনৰ মাজেৰে দিন অতিবাহিত কৰা প্ৰকৃত ভক্তইহে আল্লাৰ কৃপা লাভ কৰিব পাৰে। তাকে নকৰি গোটেই জীৱন সংসাৰৰ বিষয় বাসনাত মজি থকা জনে আল্লাৰ কৃপা লাভ কৰিব নোৱাৰে। নিজৰ আত্মাত লুকাই থকা আল্লাৰ স্বৰূপ উপলব্ধি কৰিব নোৱাৰি  তীৰ্থস্থানে তীৰ্থস্থানে আল্লাৰ কৃপা বিচৰা জীৱৰ অৱস্থাটোক পানী পিয়াহত মৰা আৰু  অগ্নি জাৰত মৰা উপমাৰে ৰিজাব পাৰি।

৪) মক্কাৰ দুৱাৰত চাহাব তিৰ্ বেণীৰ ঘাট।

      বেহাব নোৱাৰে তাত মায়াই ভেটে বাট।।

          — উল্লিখিত কবিতাফাকিৰ অন্তৰ্নিহিত ভাৱটি বিশ্লেষণ কৰা।

উত্তৰঃ  তিৰবেণী মানে ত্ৰিৱেণী। গংগা, যমুনা, আৰু সৰস্বতী নদীয়ে বাৰানসীৰ যি ঠাইত মিলিত হৈছে সেই ঠাইখিনিয়ে হৈছে ত্ৰিৱেণী ঘাট । ত্ৰিৱেণী  হিন্দু সকলৰ পবিত্ৰ তীৰ্থস্থান। এই ত্ৰিৱেণীত স্নান কৰিলে  সকলোঁ পাপৰ খণ্ডন হয় বুলি হিন্দু সকলে বিশ্বাস কৰে। কবিয়ে পবিত্ৰ মক্কাৰ দুৱাৰতো ত্ৰিৱেণীৰ ঘাট আছে বুলি কৈছে। মক্কালৈ গৈ আল্লক লগ পাবলৈ হলে জীৱই ত্ৰিৱেণীৰ ঘাট পাৰ হব লাগিব অৰ্থাত সংসাৰৰ মায়া মোহৰ পৰা মুক্ত হৈ আল্লাক জানিব লাগিব আৰু আৰু আল্লাই নিৰ্দেশ কৰা সৎ পথত চলি পুণ্য অৰ্জন ৰকিব লাগিব। যিজনে নিজৰ অন্তৰত থকা আল্লাক উপলব্ধি কৰিব নোৱাৰে  সংসাৰৰ মায়াই তেওঁক মক্কালৈ গলেওঁ আল্লাৰ কৃপাৰ পৰা লাভৰ পৰা

৫) ‘জিকিৰ’ কৱিতাটোৰ মূলভাৱ লিখা

‘জিকিৰ’ কৱিতাটোত কবিয়ে মানুহক সংসাৰৰ দুখ যন্ত্ৰণাৰ পৰা মুক্তি লাভৰ বাবে জিকিৰৰ জৰিয়তে আল্লাৰ কৃপা লাভ কৰিবলৈ উপদেশ দিছে।এই সংসাৰখন মায়াৰে আৱৰি থকা এখন সাগৰৰ দৰে। আল্লাৰ কৃপাতহে জীৱই এই সংসাৰৰ মায়াবন্ধনৰ পৰা মুক্তি লাভ কৰিব পাৰে । আল্লাৰ কৃপা লাভ কৰাৰ একমাত্ৰ পথ হৈছে আল্লাৰ উপাসনা। আল্লা বাস কৰে প্ৰতিজন মানুহৰ  আত্মাত। আল্লাৰ উপাসনাৰ জৰিয়তেহে মানুহে মায়াৰ আৱৰণ ভেদি নিজৰ আত্মাত বাস কৰা আল্লাক জানিব পাৰে। কিন্তু মানুহে দেহৰ মায়াত আৱদ্ধ হৈ পৰে আৰু  আত্মাৰ কথা পাহৰি যায়।  দেহ আৰু আত্মাৰ সম্পর্ক সঁজা আৰু মইনাৰ সম্পৰ্কৰ দৰে। মইনা অবিহনে সজাটো যিদৰে মূল্যহীন, আত্মা অবিহনে দেহৰো একেই অৱস্থা। দেহৰ মায়াত আৱদ্ধ  জীৱই এই কথা উপলব্ধি কৰিব নোৱাৰে। ওৰে জীৱন দেহৰ মায়াত আৱদ্ধ  হৈ বৈষয়িক সুখত নিমজ্জিত থাকি জীৱনৰ শেষ বয়সত বহুতেই আল্লাক বিচাৰি পৱিত্ৰ তীর্থ মক্কালৈ যায়। মানুহৰ এই কাৰ্য  পানীয়ে পিয়াহত আৰু অগ্নিয়ে  জাৰত মৰাৰ লেখীয়া কাৰ্য । জীৱই নিজ আত্মাত বসবাস কৰা আল্লাক উপলব্ধি কৰিব নোৱাৰে অথচ আল্লাক বিচাৰি মক্কালৈ যায়। যিজনে কোনোদিন নিজৰ আত্মাত বাস কৰা আল্লাক উপলব্ধি কৰা নাই, আল্লাই নির্দেশ কৰা বাটেৰে খোজ দিয়া নাই তেওঁ মক্কালৈ গৈও আল্লাক বিচাৰি নাপায়।নিজৰ অন্তৰত থকা আল্লাৰ অস্তিত্ব অনুভৱ কৰি আল্লাক বাৰে বাৰে  স্মৰণ কৰি  সৎকর্ম আৰু সৎ জীৱন-যাপনৰ মাজেৰে দিন অতিবাহিত কৰা মানুহেহে আল্লাৰ কৃপা লাভ কৰে । সেয়ে কবিয়ে মানুহক আল্লাৰ নাম স্মৰণ কৰি অৰ্থাৎ জিকিৰ কৰি আল্লাৰ কৃপা লাভ কৰিবলৈ উপদেশ দিছে।

বৰগীত   

ৰাগঃ বসন্ত 

শ্ৰী শ্ৰীমাধৱদেৱ

1. মূলপাঠঃ

হৰি হেৰৰে বাপ পশিললা শৰণে ।

নেৰিবা বান্ধৱ মোক জীৱনে মৰণে । ।

সনক সনন্দ যোগী যাহাকু ধিয়ায় ।

সকল নিগমে যাক বিচাৰি নপায় । ।

সহস্র বয়নে যাৰ নপাৱন্ত সীমা । ।

অধমে জানিবো কেনে তোমাৰ মহিমা । ।

আতুৰ ভৈলোহে হৰি বিষয় বিকলে ।

কৰিয়ে উদ্ধাৰ মোক চৰণ কমলে । ।

তোমাৰ চৰণ দুই মোৰ মহা ধন ।

ভকত জনেৰ নিজ তুমিসে জীৱন । ।

কৃপাৰ সাগৰ কৃপা কৰা এক বাৰ ।

কাতৰ কৰিয়া লৈলো শৰণ তোমাৰ । ।

কৃপা কৰা নাৰায়ণ ছোড় মোহ পাশ ।

কহয় মাধৱ হৰি দাসকু দাস । ।

2. বৰগীতটোৰ সৰল অনুবাদঃ

হে বাপ হৰি ,মই তোমাৰ শৰণ লৈছো।হে বান্ধৱ ,তুমি মোক জীৱনে- মৰণে নেৰিবা।সনক ,সনন্দ আদি যোগীয়ে যাক ধ্যান কৰে, সমস্ত নিগম শাস্ত্ৰৰ বৰ্ণনাই যাক বিচাৰি নাপায়,অনন্তই সহস্ৰ মুখেৰে যাৰ মহিমাৰ গুন গাই অন্ত কৰিব নোৱাৰে,তেনে অপাৰ মহিমাৰ  গৰাকী হৰিৰ মহিমা মই অধমেনো কেনেকৈ জানিম মই সংসাৰৰ বিষয় বাসনাত আতুৰ হৈছো, তোমাৰ চৰণত ঠাই দি  মোক উদ্ধাৰ কৰা।তোমাৰ চৰণযুগলেই মোৰ বাবে পৰম ধন ।ভকতৰ বাবে তুমিয়েই জীৱনস্বৰূপ।হে কৃপাৰ সাগৰ , তুমি মোক কৃপা কৰা ,তোমাৰ শৰণলৈ আহি তোমাক কাতৰে কাকুতি কৰিছো । হৰিৰ দাসৰো দাস মাধৱে তোমাক মিনতি কৰিছো –হে নাৰায়ণ,  কৃপা কৰি মোক সংসাৰৰ মোহপাশৰ পৰা মুক্ত কৰা।

3.পাঠবোধঃ

পাঠটোত মাধৱদেৱে ভক্তিভাৱেৰে হৰিৰ চৰণত শৰণ লৈছে আৰু হৰিৰ কৃপা ভিক্ষা মাগিছে। হৰিয়ে জীৱৰ ভক্তি আৰু মুক্তিৰ একমাত্ৰ পথ।মহা মহা যোগীয়েও যাৰ মহিমা বিচাৰি নাপায়, নিগম শাস্ত্ৰই যাৰ মহিমা বৰ্ণনা কৰি শেষ কৰিব নোৱাৰে, সহস্ৰবয়নে যাৰ মহিমাৰ গুন গাই অন্ত কৰিব নোৱাৰে সেই অপাৰ মহিমাৰ হৰিক হৰিৰ কৃপা অবিহনে সাধাৰণ জীৱই বিচাৰি পোৱাটো তেনেই অসাধ্য। সেয়ে কবিয়ে জীৱ-জগতৰ স্বৰূপ হৰিৰ চৰণত শৰণ লৈ হৰিৰ কৃপাৰ বাবে কাকূতি কৰিছে আৰু সংসাৰৰ মায়ামোহৰ বন্ধনৰ পৰা মুক্ত কৰিবলৈ হৰিক প্ৰাৰ্থনা কৰিছে।

4.শব্দ-অৰ্থঃ

ছোড় – ছিঙি দিয়া

ধিয়ায় – ধ্যান কৰে।

নিগম – নিগম শাস্ত্ৰ।

বিষয় বিকলে – সাংসাৰিক দুখ,বিষয় বাসনাত কাতৰ

শৰণ – আশ্ৰয়

চৰণ-ভৰি

মোহ পাশ – মায়াৰ বন্ধন

যাহাকু – যিজনক

5. প্ৰশ্নোত্তৰ

 Part -1: অতি চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন ( 1 mark )

(A) ( কবি বিষয়ক)

১)তোমাৰ পাঠ্যপুথিত থকা বৰগীতটিৰ ৰচক কোন ?

  উত্তৰ:  শ্ৰী শ্ৰী মাধৱদেৱ

২)মাধৱদেৱৰ জন্মস্থান ক’ত ?

উত্তৰ: লক্ষীমপুৰ জিলাৰ নাৰায়ণপুৰৰ  লেটেকুপুখুৰীত মাধৱদেৱৰ জন্ম হৈছিল।

৩)মাধৱদেৱৰ পিতৃৰ নাম কি ?

উত্তৰ: মাধৱদেৱৰ পিতৃৰ নাম গোবিন্দগিৰী    ভূঞা।

৪) মাধৱদেৱৰ মাতৃৰ নাম কি ?

উত্তৰ: মাধৱদেৱৰ মাতৃৰ নাম মনোৰমা।

৫)মাধৱদেৱে কি কি ঠাইত ধৰ্মপ্ৰচাৰ কৰিছিল ?

 উত্তৰ: বাৰাদি ,গণককুছি, সুন্দৰীদিয়া, ভেলাডাংগা আদি ঠাইত মাধৱদেৱে ধৰ্মপ্ৰচাৰ কৰিছিল।

৬)মাধৱদেৱৰ সাহিত্যিক জীৱনৰ কীৰ্তিস্তম্ভ  বুলিলে কোনখন পুথিক বুজায়/মাধৱদেৱে ৰচনা কৰা সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ গ্ৰন্থখন কি ?

উত্তৰ: মাধৱদেৱৰ সাহিত্যিক জীৱনৰ কীৰ্তিস্তম্ভ নামঘোষা।

৭)নামঘোষাক আৰু কি নামেৰে জনা যায় ?

উত্তৰ : নামঘোষাক হেজাৰী ঘোষা নামেৰে জনা যায় ।

৮)নামঘোষাত কিমানটা ঘোষা আছে ?

উত্তৰ: নামঘোষাত এহেজাৰটা ঘোষা আছে।

৯) মাধৱদেৱৰ ৰচনা কৰা বৰগীতৰ সংখ্যা   কিমান ?

উত্তৰ: মাধৱদেৱৰ ৰচনা কৰা বৰগীতৰ সংখ্যা ১৯১ টা।

১০)শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱে ৰচনা কৰা বৰগীতৰ সংখ্যা  কিমান?

উত্তৰ : শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱে বাৰকুৰি বৰগীত ৰচিছিল যদিও একুৰি চৈধ্যটা বৰগীতহে পোৱা গৈছে।

১১) মাধৱদেৱৰ ভণিতা থকা বৰগীতৰ সংখ্যা   কিমান ?

উত্তৰ: মাধৱদেৱৰ ভণিতা থকা বৰগীতৰ সংখ্যা ১৫৭ টা।

১২)মাধৱদেৱৰ গুৰু কোন ?

উত্তৰ: মাধৱদেৱৰ গুৰু শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ।

১৩)শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ প্ৰিয়শিষ্য কোন আছিল ?

উত্তৰ : শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ প্ৰিয়শিষ্য শ্ৰী শ্ৰী মাধৱদেৱ।

 ১৪)তোমাৰ পাঠত থকা মাধৱদেৱৰ বৰগীতটোৰ মূল ভাৱ কি ?

 উত্তৰ: পাঠত থকা মাধৱদেৱৰ বৰগীতটোৰ মূল ভাৱ দাস্য ভক্তি ভাৱ।

১৫)মাধৱদেৱৰ বৰগীতবোৰৰ মূল ভাৱ কি ?

 উত্তৰ : মাধৱদেৱৰ বৰগীতবোৰৰ মূল ভাৱ দাস্য আৰু বাৎসল্য  ভাৱ।

১৬)তোমাৰ পাঠত থকা মাধৱদেৱৰ  বৰগীতটি কি ৰাগত বন্ধা আছে ?

উত্তৰ: পাঠত থকা মাধৱদেৱৰ  বৰগীতটি বসন্ত ৰাগত ৰাগত বন্ধা।

১৭)মাধৱদেৱৰ দ্বাৰা ৰচিত নাট সমূহক কি বোলা হয় ?

উত্তৰ : মাধৱদেৱৰ দ্বাৰা ৰচিত নাট সমূহক ঝুমুৰা বোলা হয়।

১৮) মাধৱদেৱৰ দ্বাৰা ৰচিত কোনখন নাটক ঝুমুৰা বোলা নহয় ?

উত্তৰ: অৰ্জুন ভঞ্জন বা দধিমথন

১৯) বৰগীতৰ ভাষা কি?

উত্তৰ: বৰগীতৰ ভাষা ব্ৰজাৱলী।

২০)বৰগীতবোৰ  কি গীত ?

উত্তৰ: বৰগীতবোৰ ভক্তিমূলক গীত।

২১)বৰগীতবোৰ কাৰ ৰচনা ?

উত্তৰ: বৰগীতবোৰ শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱৰ ৰচনা।

২২) বৰগীতবোৰত কাৰ মাহাত্ম্য প্ৰকাশ কৰা হৈছে?

উত্তৰ: বৰগীতবোৰত ভগৱান বিষ্ণু বা  শ্ৰীকৃষ্ণৰ মাহাত্ম্য প্ৰকাশ কৰা হৈছে।

২৩)কি উদ্দেশ্যেৰে বৰগীতবোৰ ৰচনাকৰা হৈছিল ?

উত্তৰ: একশৰণ নাম ধৰ্মৰ প্ৰচাৰৰ বাবে বৰগীতবোৰ ৰচনাকৰা হৈছিল ।

২৪)বৰগীতবোৰৰ প্ৰধান ৰস কি?

উত্তৰ : বৰগীতবোৰৰ প্ৰধান ৰস ভক্তিৰস যদিও এইবোৰত দাস্য, বাৎসল্য,শান্ত আদি ৰসৰো সমাবেশ ঘটিছে।

২৫) মাধৱদেৱৰ বৰগীতবোৰ কি বিষয়ক?

উত্তৰ: মাধৱদেৱৰ বৰগীতবোৰ মূলতঃ শিশুকৃষ্ণৰ লীলা বিষয়ক ।

২৬) ব্ৰজাৱলী ভাষাৰ মূল ভেটি  কি?

উত্তৰ: ব্ৰজাৱলী ভাষাৰ মূল ভেটি মৈথিলী ।

২৭)নামঘোষাক হেজাৰী ঘোষা বুলি কিয় কোৱা হয়?

উত্তৰ: নামঘোষাত এহেজাৰটা ঘোষা আছে বাবে নামঘোষাক হেজাৰী ঘোষা বুলি কোৱা হয়।

২৮) মাধৱদেৱে কি ধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰিছিল ?

উত্তৰ: মাধৱদেৱে নৱ বৈষ্ণৱ ধৰ্ম ধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰিছিল।

• ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে বিশেষ টোকাঃ

তলৰ ৰচনাবোৰ মাধৱদেৱৰ। এইবোৰৰ যিকোনো এখন ৰচনা তুলি দি কাৰ ৰচনা বুলি প্ৰশ্ন কৰা হ’ব পাৰে।

যেনেঃ ৰাজসূয় কাব্য কাৰ ৰচনা বা ৰাজসূয় কাব্যৰ ৰচক কোন?

সেয়ে তলৰ প্ৰতিখন ৰচনাৰ নাম মনত ৰাখিবৰ যত্ন কৰা।

• আখ্যানমূলক ৰচনাঃ

ৰাজসূয় কাব্য,

আদিকাণ্ড ৰামায়ণ( অনুবাদ)

• তত্ত্বমূলক ৰচনা:

নামঘোষা

জন্মৰহস্য

ভক্তি ৰত্নাৱলী

নামমালিকা

• নাট :

অৰ্জুন ভঞ্জন বা দধিমথন

• ঝুমুৰা:

চোৰধৰা,পিম্পৰা গুচোৱা, ভোজন বিহাৰ ,ভূমি লেটোৱা

• অন্যান্য ৰচনা:

ৰাস ঝুমুৰা

(B) (পাঠ বিষয়ক)

১. হৰি হেৰৰে বাপ, পশিলোঁ শৰণে।– ইয়াত বাপ বুলি কাক কোৱা হৈছে  ?

উত্তৰ: ইয়াত বাপ বুলি ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণক কোৱা হৈছে।

২) “—নেৰিবা বান্ধৱ মোক জীৱনে মৰণে।”__কবিয়ে জীৱনে মৰণে  নেৰিবৰ বাবে কাক অনুৰোধ কৰিছে  ?

উত্তৰ: কবিয়ে জীৱনে মৰণে নেৰিবৰ বাবে ভগৱান  শ্ৰীকৃষ্ণক অনুৰোধ কৰিছে।

৩)সনক সনন্দ যোগী যাহাকু ধিয়ায়।- সনক, সনন্দ আদি যোগীসকলে  কাক ধ্যান কৰে বুলি কৈছে ?

উত্তৰ: সনক, সনন্দ আদি যোগীসকলে ভগৱান  শ্ৰীকৃষ্ণক  ধ্যান কৰে বুলি কৈছে।

৪)কবি কিহত আতুৰ হোৱা বুলি কৈছে ?

উত্তৰ: কবিয়ে সাংসাৰৰ বিষয় বাসনাত আতুৰ হোৱা বুলি কৈছে।

৫)কবিয়ে ‘বান্ধৱ’ বুলি কাক সম্বোধন কৰিছে?

উত্তৰ: কবিয়ে ‘বান্ধৱ’ বুলি ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণক সম্বোধন কৰিছে।

৬) ‘মোহ-পাশ’ মানে কি ?

উত্তৰ: ‘মোহ-পাশ’ মানে মায়াৰ বন্ধন ।

৭) “কৃপা কৰা নাৰায়ণ ছোড় মোহ পাশ”—– “ছোড়” শব্দৰ অৰ্থ লিখা।

 উত্তৰ : “ছোড়” মানে ত্যাগ কৰা ।

৭) ’কাতৰ কৰিয়া লৈলোঁ শৰণ তোমাৰ।’–ইয়াত কোনে কাৰ শৰণ লৈছে ?

উত্তৰ:ইয়াত মাধৱ দেৱে ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণৰ শৰণ লৈছে ।

৮)’তোমাৰ চৰণ দুই মোৰ মহাধন’—-ইয়াত কাৰ চৰণৰ কথা কোৱা হৈছে ?

উত্তৰ:ইয়াত ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণৰ চৰণৰ কথা কোৱা হৈছে।

৯)চৰণ আৰু শৰণ শব্দ দুটাৰ অৰ্থ লিখা

উত্তৰ : চৰণ  মানে ভৰি,  শৰণ মানে আশ্ৰয়

Part –2: চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন( 2 mark )

১) চমু পৰিচয় দিয়া – শ্ৰী শ্ৰী মাধৱদেৱ

উত্তৰ : মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ অন্যতম প্ৰধান শিষ্য মহাপুৰুষ শ্ৰী শ্ৰী মাধৱদেৱৰ ১৪৮৯ চনত লক্ষীমপুৰ জিলাৰ নাৰায়ণপুত জন্ম হৈছিল । অসমৰ নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ প্ৰচাৰক এইজনা মহাপুৰুষে তেখেতৰ অসাধাৰণ প্ৰতিভাৰে অসমৰ ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক জীৱনৰ লগতে অসমৰ সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ জগতখনো সুন্দৰকৈ সজাই থৈ গৈছে। ‘নামঘোষা’ তেখেতৰ অমৰ সৃষ্টি। তেখেতে তত্বমূলক গ্ৰন্থ, একাধিক বৰগীত, ভটিমা, নাট (ঝুমুৰা)আদি ৰচনা কৰিছিল। মাধৱদেৱ  অসমৰ ধৰ্ম, ভাষা, সাহিত্য আৰু সংস্কৃতিৰ জগতৰ চিৰ নমস্য ব্যক্তি।

২. বৰগীত কাক বোলে ? বৰগীতৰ এটা লক্ষণ লিখা।

উত্তৰ :অসমত বৈষ্ণৱ ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ বাবে মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱে ৰচনা কৰা, শাস্ত্ৰীয় ৰাগ-তাল যুক্ত, উচ্চ আধ্যাত্মিক ভাৱৰ আৰু বিষ্ণুৰ মাহাত্ম্য প্ৰকাশক এক বিশেষ শ্ৰেণীৰ ভক্তিমূলক গীতক বৰগীত বোলে।

বৰগীতৰ এটা লক্ষণঃ

বৰগীতৰ ভাষা ব্ৰজাৱলী ।

৩. বৰগীতৰ দুটা লক্ষণ লিখা।

১. বৰগীতসমূহ মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱৰ দ্বাৰা ৰচিত বিষ্ণুৰ মাহাত্ম্যপ্ৰকাশক ভক্তিমূলক গীত।

২. বৰগীতসমূহ শাস্ত্রীয় ৰাগ-তালযুক্ত গীত ।

৪. চমুটোকা লিখাঃ ব্ৰজাৱলী ভাষা 

উত্তৰ: ব্ৰজাৱলী কোনো অঞ্চলৰ কথিত ভাষা নহয় । ব্ৰজাৱলী ভাষা  নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ উদ্দেশ্যে সৃষ্টি কৰা এটা কৃত্ৰিম সাহিত্যিক ভাষা । ব্ৰজাৱলী ভাষাৰ মূল ভেটি মৈথিলী।তাৰ লগত ভোজপুৰী, নেৱাৰী আৰু কাষৰীয়া অঞ্চলৰ আন ভাষাৰ সংমিশ্ৰণেৰে ই ঠাই বিশেষে একোটা স্বতন্ত্ৰ ৰূপ লাভ কৰে। শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱকে আদি কৰি আন আন বৈষ্ণৱ ধৰ্ম গুৰু আৰু প্ৰচাৰক সকলে এই ভাষাৰ মাধ্যমত বিষ্ণুক লীলা বিষয়ক গীত-পদ ৰচনা কৰিছিল।

৫)কৃপাৰ সাগৰ কৃপা কৰা এক বাৰ ।

  কাতৰ কৰিয়া লৈলো শৰণ তোমাৰ ।।

ইয়াত কৃপাৰ সাগৰ বুলি কাক কৈছে ? ইয়াত কোনে কাৰ ওচৰত আৰু কিয় শৰণ লৈছে ?

উত্তৰ: ইয়াত কৃপাৰ সাগৰ বুলি হৰিক কৈছে। ইয়াত হৰিভক্ত মাধৱদেৱে হৰিৰ  চৰণত শৰণ লৈছে। মাধৱদেৱে সংসাৰৰ মায়া বন্ধনৰ পৰা মুক্তহৈ পৰমানন্দ হৰিক লাভ কৰিব বিচাৰিছে। মাধৱদেৱে জানিছে যে হৰিৰ কৃপা অবিহনে কোনো জীৱই সংসাৰৰ মায়া বন্ধনৰ পৰা মুক্তি পাব নোৱাৰে। সেয়ে হৰিৰ কৃপা বিচাৰি মাধৱদেৱে হৰিৰ  চৰণত শৰণ লৈছে।

৬) তোমাৰ পাঠত থকা মাধৱদেৱৰ বৰগীতটোৰ মূল ভাৱটি চমুকৈ লিখা। 

উত্তৰ: হৰিয়ে জীৱৰ ভক্তি আৰু মুক্তিৰ একমাত্ৰ পথ।মহা মহা যোগীয়েও যাৰ মহিমা বিচাৰি নাপায়, নিগম শাস্ত্ৰই যাৰ মহিমা বৰ্ণনা কৰি শেষ কৰিব নোৱাৰে, অনন্তই সহস্ৰবয়নেৰে যাৰ মহিমাৰ গুন গাই অন্ত কৰিব নোৱাৰে সেই অপাৰ মহিমাৰ হৰিক হৰিৰ কৃপা অবিহনে সাধাৰণ জীৱই বিচাৰি নাপায়। সেয়ে কবিয়ে একান্ত ভক্তিৰে হৰিৰ চৰণত শৰণ লৈ হৰিৰ কৃপাৰ বাবে কাকূতি কৰিছে আৰু সংসাৰৰ মায়ামোহৰ বন্ধনৰ পৰা মুক্ত কৰিবলৈ হৰিক কাতৰে মিনতি কৰিছে।

Part -3  দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্ন( 4 mark  )

১)বৰগীতটিৰ মূলভাৱ লিখা। (4 MARK)

উত্তৰঃ আমাৰ পাঠ্যপুথিত সন্নিবিষ্ট মাধৱদেৱৰ দ্বাৰা বিৰচিত বসন্তৰাগৰ বৰগীতটোত কবিয়ে দাস্যভক্তিভাৱেৰে কৃষ্ণতত্ত্ব বা ঈশ্বৰতত্ত্বক স্মৰণ, কীৰ্তন, বন্দন কৰিছে আৰু হৰি বা কৃষ্ণৰ কৃপা লাভ কৰি যাতে বিষয়বন্ধনৰ পৰা মুক্ত হৈ পৰমাআনন্দ লাভ কৰিব পাৰে তাৰ বাবে কৃষ্ণৰ চৰণত শৰণ লৈছে। হৰিয়ে জীৱৰ ভক্তি আৰু মুক্তিৰ একমাত্ৰ উপায়।সনক, সনন্দ আদি মহাসিদ্ধ যোগীয়ে যাৰ মহিমা বিচাৰি নাপায়, নিগম শাস্ত্ৰই যাৰ মহিমা বৰ্ণনা কৰি শেষ কৰিব নোৱাৰে, অনন্তই সহস্ৰবয়নেৰে যাৰ মহিমাৰ গুন গাই অন্ত কৰিব নোৱাৰে, সেই অপাৰ মহিমাৰ হৰিক সাধাৰণ জীৱই বিচাৰি পোৱাটো অতি কষ্টসাধ্য । সেয়ে হৰিভক্ত মাধৱদেৱে হৰিকেই জীৱ-জগতৰ স্বৰূপ মানি, হৰিভক্তিকেই মুক্তিৰ উপায় মানি, হৰিৰ চৰণকেই পৰমধন মানি হৰিত শৰণ লৈ হৰিৰ কৃপা ভিক্ষা খুজিছে আৰু সংসাৰৰ মায়ামোহৰ বন্ধনৰ পৰা মুক্ত কৰিবলৈ হৰিক কাতৰে মিনতি কৰিছে।

২) ব্যাখ্যা কৰাঃ

(ক) সহজে বয়নে যাৰ নপাৱন্ত সীমা।

অধমে জানিবো কেনে তোমাৰ মহিমা।

উত্তৰঃ প্ৰশ্নোক্ত কবিতাফাকি আমাৰ পাঠ্যপুথিৰ অন্তৰ্গত শ্ৰীশ্ৰী মাধৱদেৱ বিৰচিত ‘বৰগীত’ নামৰ পাঠটিৰ পৰা তুলি দিয়া হৈছে।

সাধাৰণ জীৱৰ বাবে হৰিৰ মহিমাক উপলব্ধি কৰা যে অত্যন্ত কঠিন কাম সেই কথা কবলৈ গৈ কবিয়ে কবিতাফাকি লিখিছে।

হৰিয়ে জীৱৰ ভক্তি আৰু মুক্তিৰ একমাত্ৰ পথ।কিন্তু এই পথ সহজ নহয়। কাৰণ হৰিৰ মহিমা অনন্ত,অপাৰ।।সনক, সনন্দ আদি যোগীয়ে যাৰ মহিমা বিচাৰি নাপায়, নিগম শাস্ত্ৰই যাৰ মহিমা বৰ্ণনা কৰি শেষ কৰিব নোৱাৰে, অনন্তই সহস্ৰবয়নেৰে যাৰ মহিমাৰ গুন গাই অন্ত কৰিব নোৱাৰে, সেই অপাৰ মহিমাৰ হৰিক সাধাৰণ জীৱই বিচাৰি পোৱাটো অতি কষ্টসাধ্য । হৰিৰ কৃপা অবিহনে জীৱই হৰিক লাভ কৰিব নোৱাৰে। কবিয়ে এই কথা উপলব্ধি কৰিছে আৰু হৰিৰ কৃপা ভিক্ষা মাগিছে।

৩) আতুৰ ভৈলোহি হৰি বিষয় বিকলে ।

  কৰিয়ো উদ্ধাৰ মোক চৰণ কমলে ।

—কথাষাৰ বুজাই লিখা।

উত্তৰঃ হৰিয়ে জীৱৰ ভক্তি আৰু মুক্তিৰ একমাত্ৰ পথ। সংসাৰৰ মায়ামোহৰ বন্ধনত আৱদ্ধ হৈ থকা বাবে জীৱই এই পথ দেখা নাপায় আৰু সংসাৰৰ দুখ-যন্ত্ৰণা ভোগ কৰিব লগীয়া হয়।য়েতিয়াই জীৱই সংসাৰৰ মায়ামোহৰ বন্ধনৰ পৰা নিজকে মুক্ত কৰিব পাৰিব তেতিয়াই জীৱই হৰিক উপলব্ধি কৰিব পাৰিব আৰু সাংসাৰৰ দুখ-যন্ত্ৰণাৰ পৰা মুক্তি পাব।কিন্তু হৰিৰ কৃপা অবিহনে এই কাম সম্ভৱ নহয় আৰু হৰি ভক্তিৰ জৰিয়তেহে জীৱই হৰিৰ কৃপা লাভ কৰিব পাৰে।কবিয়ে এই পৰমসত্য জানিছে কিন্তু সংসাৰৰ মায়ামোহৰ বন্ধনৰ পৰা নিজকে মুক্ত কৰিব পৰা নাই বাবে পৰমানন্দ বা মুক্তি লাভ কৰিব পৰা নাই।সেয়ে কবিয়ে হৰিভক্তি হৃদয়ত লৈ হৰিৰ কৃপা বিচাৰি হৰিৰ চৰণত শৰণ লৈছে আৰু সংসাৰৰ মায়ামোহৰ বন্ধনৰ পৰা মুক্ত কৰিবলৈ হৰিক কাতৰে মিনতি কৰিছে।

৪)বৰগীতৰ বিষয়ে এটি চমুটোকা লিখা ।

উত্তৰ :অসমত বৈষ্ণৱ ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ বাবে মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱে ৰচনা কৰা, শাস্ত্ৰীয় ৰাগ-তাল যুক্ত, উচ্চ আধ্যাত্মিক ভাৱৰ আৰু বিষ্ণুৰ মাহাত্ম্য প্ৰকাশক এক বিশেষ শ্ৰেণীৰ ভক্তিমূলক গীতক বৰগীত বোলে। বৰগীতসমূহ ব্ৰজাৱলী ভাষাত ৰচিত । বৰগীতসমূহৰ বিষয় কৃষ্ণ ভক্তি। ভগৱান কৃষ্ণৰ মহিমা বৰ্ণন, কৃষ্ণৰ মহিমা উপলব্ধিৰ বাবে তত্ত্বজ্ঞানৰ উপদেশ তথা ভগৱন্তৰ লীলাবৰ্ণন এই তিনিটাই বৰগীতৰ মুখ্য বিষয় । বৰগীতসমূহৰ মুখ্য ৰস ভক্তি ৰস ।ইয়াত শান্ত, দাস্য, বাৎসল্য ৰসৰ সমাবেশ ঘটিছে । শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱে বাৰকুৰি বৰগীত ৰচিছিল যদিও একুৰি চৈধ্যটা বৰগীতহে পোৱা গৈছে। মাধৱদেৱৰ ৰচনা কৰা বৰগীতৰ সংখ্যা   ১৯১ বুলি অনুমান কৰা হৈছে যদিও মাধৱদেৱৰ ভণিতা থকা ১৫৭ টা বৰগীতহে এতিয়ালৈকে পোৱা গৈছে।এই বৰগীতসমূহ অসমীয়া সাহিত্য আৰু সংস্কৃতিৰ আপুৰুগীয়া সম্পদ ।

৫) বৰগীতৰ চাৰিটা লক্ষণ লিখা।

i) বৰগীতসমূহ মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱৰ দ্বাৰা ৰচিত বিষ্ণুৰ মাহাত্ম্যপ্ৰকাশক ভক্তিমূলক গীত। অসমত বৈষ্ণৱ ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ বাবে এই গীতবোৰ ৰচনা কৰা হৈছিল।

 ii) বৰগীতৰ ভাষা ব্ৰজাৱলী ।

iii) বৰগীতসমূহ শাস্ত্রীয় ৰাগ-তালযুক্ত গীত ।

iv) বৰগীতসমূহৰ মুখ্য ৰস ভক্তি ৰস। ইয়াত শান্ত, দাস্য, বাৎসল্য ৰসৰ সমাবেশ ঘটি